චිත්‍රපට පසුබිම් සංගීතය (මුල් ශබ්ද පථය - OST) 

 අපගේ හැඟීම් පාලනය කරන ආකාරය

චිත්‍රපටය බොහෝ විට දෘශ්‍ය කලාවක් ලෙස විස්තර කෙරේ, නමුත් සංගීතය යනු සිනමාවේ චිත්තවේගීය භාෂාවයි. පසුබිම් සංගීතය, සාමාන්‍යයෙන් මුල් ශබ්ද පථය (OST) හෝ චිත්‍රපට ලකුණු ලෙස හැඳින්වේ, ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ චිත්තවේගීය අත්දැකීම මඟ පෙන්වීම සඳහා විශේෂයෙන් චිත්‍රපටයක් සඳහා රචනා කර ඇත. කතාව තුළ චරිතවලට ඇසෙන ගීත (ඩයිජෙටික් සංගීතය) මෙන් නොව, චිත්‍රපට ලකුණු සාමාන්‍යයෙන් ඩයිජෙටික් නොවන වේ - ඒවා ප්‍රේක්ෂකයින්ට පමණක් ඇසේ.

හොඳින් ලියා ඇති OST එකකට දුක්බර දර්ශනයක් අතරතුර අපව අඬන්නට, අනතුරක් ඇතිවීමට පෙර භීතියට පත් කිරීමට, වීරයෙකුගේ ජයග්‍රහණය සැමරීමට හෝ දුෂ්ටයෙකුට අනුකම්පා කිරීමට පවා හැකිය. බොහෝ අවස්ථාවලදී, තිරයේ සිදුවන දේ අප දැනුවත්ව තේරුම් ගැනීමට පෙර හැඟෙන්නේ කෙසේදැයි සංගීතය අපට කියයි.

OST යනු කුමක්ද?

මුල් ශබ්ද පථය (OST)යනු චිත්‍රපටයක්, රූපවාහිනී කතා මාලාවක් හෝ වීඩියෝ ක්‍රීඩාවක් සඳහා විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද සංගීතයයි. එයට ඇතුළත් වන්නේ:

* ප්‍රධාන තේමාවන්

* චරිත තේමාවන් (Leitmotifs)

* චිත්තවේගීය පසුබිම් සංගීතය

* ක්‍රියාදාම අනුපිළිවෙල

* සැක සහිත සංගීතය

* අවසන් තේමාවන්

ප්‍රසිද්ධ රචකයින්ට ඇතුළත් වන්නේ:

* ජෝන් විලියම්ස්

* හාන්ස් සිමර්

* එන්නියෝ මොරිකෝන්

* හොවාර්ඩ් ෂෝර්

* ඒ. ආර්. රහුුුුුමාන්

සංගීතය හැඟීම් පාලනය කරන්නේ ඇයි?

මිනිස් මොළය ස්වභාවිකවම සංගීතය හැඟීම් සමඟ සම්බන්ධ කරයි.

විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනවලින් පෙනී යන්නේ සංගීතය සක්‍රීය කරන්නේ:

* ඇමිග්ඩලා (බිය සහ චිත්තවේගීය සැකසුම්)

* හිපොකැම්පස් (මතකය)

* න්‍යෂ්ටිය සමුච්චය  (සතුට සහ විපාකය)

* ප්‍රෙෆ්‍රන්ටල් බාහිකය (තීරණ ගැනීම)

මෙම කලාප එකට ක්‍රියා කරන නිසා, සංගීතය වචන නොමැතිව පවා අපගේ චිත්තවේගීය තත්වය වෙනස් කරයි.

උදාහරණයක් ලෙස:

වනාන්තරයක් හරහා ඇවිදින දරුවෙකු චිත්තවේගීය වශයෙන් උදාසීන වේ.

සතුටු සිතින් නළා සංගීතය එක් කරන්න:

→ එය මායාකාරී වේ.

අඳුරු වාද්‍ය වෘන්ද සංගීතය එක් කරන්න:

→ එය හදිසියේම බිය උපදවන සුළු වේ.

රූබරාමුව වෙනස් වී නැත.

සංගීතය පමණක් වෙනස් වී ඇත.

# මනෝවිද්‍යාත්මක යාන්ත්‍රණ

1. චිත්තවේගීය ප්‍රාථමිකකරණය

සංගීතය යමක් සිදුවීමට පෙර ප්‍රේක්ෂකයින් චිත්තවේගීයව සූදානම් කරයි.

උදාහරණය:

මන්දගාමී වයලීනයක් ආරම්භ වේ.

ප්‍රේක්ෂකයින් දුක අපේක්ෂා කරයි.

චරිතයක් කතා කිරීමට පෙර පවා, නරඹන්නන් චිත්තවේගීයව සූදානම් බවක් දැනේ.

 2. අපේක්ෂාව සහ පුරෝකථනය

ඊළඟට කුමක් සිදුවේදැයි මොළය නිරන්තරයෙන් පුරෝකථනය කරයි.

සංගීතය මෙම අපේක්ෂාවන් හැඩගැස්වීමට උපකාරී වේ.

උදාහරණය:

වේගවත් බෙර

ශබ්දය වැඩි කිරීම

ඉහළ තාරතාව

ප්‍රේක්ෂකයින් අපේක්ෂා කරන්නේ:

* අනතුර

* ගැටුම

* ක්‍රියාව

කිසිවක් වහාම සිදු නොවන්නේ නම්, ආතතිය දිගටම වර්ධනය වේ.

3. දර්පණ ස්නායු

මිනිසුන් ස්වභාවිකවම හැඟීම් අනුකරණය කරයි.

සංගීතය ශෝකජනක ලෙස ඇසෙන්නේ නම්, අපගේ මොළය දුක පිළිබිඹු කරයි.

ප්‍රබන්ධ චරිතය ඔවුන් කිසිදා හමු නොවූ කෙනෙකු වුවද ප්‍රේක්ෂකයින් බොහෝ විට අඬන්නේ මේ නිසාය.

4. චිත්තවේගීය මතකය

සංගීතය මතකය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ.

වසර ගණනාවකට පසු, එකම ශබ්ද පටය ඇසීම චිත්‍රපටය අතරතුර අත්විඳින ලද හැඟීම් ක්ෂණිකව ප්‍රතිනිර්මාණය කළ හැකිය.

උදාහරණය:

ටයිටැනික් හි තේමාව බොහෝ නරඹන්නන්ට වහාම ජැක් සහ රෝස් මතක් කර දෙයි.

හැඟීම් වලට බලපාන  සංගීතමය අංග

# ටෙම්පෝ

ටෙම්පෝ යනු වේගයයි.

# මන්දගාමී ටෙම්පෝ

නිෂ්පාදනය:

* දුක

* ආදර කතාව

* පරාවර්තනය

* තනිකම

උදාහරණය:

අවමංගල්‍ය දර්ශන.

---

### වේගවත් ටෙම්පෝ

නිෂ්පාදනය:

* උද්යෝගය

* ත්‍රාසජනක

* හදිසිභාවය

උදාහරණය:

කාර් ලුහුබැඳීම්.

# මේජර් vs මයිනර් කීස්

# මේජර් කී

සම්බන්ධිත

* සතුට

* සාර්ථකත්වය

* බලාපොරොත්තුව

උදාහරණය:

ජයග්‍රහණ දර්ශන.

 සුළු යතුර ආශ්‍රිත

* දුක

* බිය

* අභිරහස

උදාහරණය:

චරිත මරණය.

# වෙළුම

නිහඬ සංගීතය

නිර්මාණය කරයි:

* සමීපභාවය

* සැකය

* තනිකම

ඝෝෂාකාරී සංගීතය

නිර්මාණය කරයි:

* බලය

* අනතුර

* උද්දීපනය

# රිද්මය

නිත්‍ය රිද්මය දැනෙනවා:

* ස්ථාවර

* ආරක්ෂිත

අක්‍රමවත් රිද්මය දැනෙනවා:

* අපහසු

* අනපේක්ෂිත

මෙම තාක්ෂණය බොහෝ විට ත්‍රාසජනක චිත්‍රපටවල භාවිතා වේ.

# උපකරණ තේරීම

විවිධ උපකරණ ස්වභාවිකවම විවිධ හැඟීම් ඇති කරයි.

 උපකරණය                                                  චිත්තවේගීය බලපෑම 

පියානෝ                                                      නොස්ටැල්ජියා, දුක 

වයලීනය                                                      ආදර හැඟීම්, ශෝකය 

 සෙලෝ                                                       ගැඹුරු හැඟීම් 

නළාව                                                          ස්වභාවය, අහිංසකත්වය 

 පිත්තල                                                      වීරත්වය 

බෙර                                                            ක්‍රියාව 

ගායන කණ්ඩායම                                   ආධ්‍යාත්මිකත්වය 

 සංස්ලේෂකය                                           විද්‍යා ප්‍රබන්ධ 

# Leitmotif: සංගීත අනන්‍යතාවය

leitmotif යනු නිශ්චිත චරිතයක්, ස්ථානයක් හෝ අදහසක් සමඟ සම්බන්ධ සංගීත තේමාවකි.

එම තේමාව නැවත පැමිණෙන සෑම විටම, ප්‍රේක්ෂකයින් එහි අර්ථය වහාම හඳුනා ගනී.

උදාහරණ අතර:

* ස්ටාර් වෝර්ස් ප්‍රධාන චරිත සඳහා වෙනස් තේමාවන් භාවිතා කරයි.

* The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring ස්ථාන සහ ජනතාවට තේමාවන් පවරයි.

ප්‍රේක්ෂකයින් චරිතය පෙනී සිටීමටත් පෙර හඳුනා ගනී.

# බිය නිර්මාණය කිරීම

ත්‍රාසජනක සංගීතය බොහෝ විට භාවිතා කරන්නේ:

* අසමගිය

* හදිසි නිශ්ශබ්දතාවය

* අනපේක්ෂිත රිද්ම

* ඉහළ තාරතා නූල්

* අඩු සංඛ්‍යාත ඩ්‍රෝන

උදාහරණය:

Jaws හි, පුනරාවර්තන ස්වර දෙකක් පමණක් දැඩි බියක් ඇති කරයි.

තීව්‍රතාවය බොහෝ විට නොපෙනේ. සංගීතය භීෂණය ඇති කරයි.

# සැකය ගොඩනැගීම බොහෝ විට සැක සංගීතය:

නිහඬව ආරම්භ වේ

↓

සෙමෙන් වැඩි වේ

↓

උපකරණ එකතු කරයි

↓

ඝෝෂාකාරී වේ

↓

හදිසියේම නතර වේ

↓

කම්පන සහගත සිදුවීමක් සිදු වේ

මෙම තාක්ෂණය ශාරීරික ආතතිය ඇති කරයි.

# දුක ඇති කිරීම

පොදු තාක්ෂණයඒවාට ඇතුළත් වන්නේ:

* ඒකල පියානෝව

* මන්දගාමී තත්

* සුළු ස්වර

* දුර්ලභ සංගීත භාණ්ඩ

* දිගු විරාම

උදාහරණය:

ෂින්ඩ්ලර්ගේ ලැයිස්තුවේ බොහෝ චිත්තවේගීය දර්ශන ඒකල වයලීනය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී.

# වීරත්වය නිර්මාණය කිරීම

වීර තේමාවන්හි සාමාන්‍යයෙන් අඩංගු වන්නේ:

* පිත්තල උපකරණ

* විශාල වාද්‍ය වෘන්දය

* ශක්තිමත් රිද්මය

* ප්‍රධාා තේමා

උදාහරණ:

* සුපර්මෑන්

* ඉන්ඩියානා ජෝන්ස් සහ රයිඩර්ස් ඔෆ් ද ලොස්ට් ආර්ක්

# සංගීතය ලෙස නිහඬතාවය

සමහර විට කිසිම සංගීතයක් සංගීතයට වඩා බලවත් නොවේ.

නිශ්ශබ්දතාවයට:

* යථාර්ථවාදය වැඩි කිරීම

* කම්පනයක් ඇති කිරීම

* ප්‍රේක්ෂකයින් අපහසුතාවයට පත් කිරීම

* අවධානය යොමු කිරීම

බොහෝ නූතන චිත්‍රපට හිතාමතාම ප්‍රධාන චිත්තවේගීය අවස්ථාවන්ට පෙර සංගීතය ඉවත් කරයි.

# සංස්කෘතික බලපෑම

විවිධ සංස්කෘතීන් සංගීතය වෙනස් ලෙස අර්ථකථනය කරයි.

උදාහරණ:

බටහිර ප්‍රේක්ෂකයින් බොහෝ විට සම්බන්ධ කරන්නේ:

* සුළු තේමා → දුක

* ප්‍රධාන තේමා → සතුට

කෙසේ වෙතත්, විවිධ සංගීත පද්ධති සහ සංස්කෘතික සංගම් හේතුවෙන් සමහර සම්ප්‍රදායන් චිත්තවේගීය ඉඟි වෙනස් ලෙස අර්ථකථනය කළ හැකිය.

එබැවින් චිත්‍රපට රචකයින් ගෝලීය ප්‍රේක්ෂකයින් සඳහා ලකුණු අනුවර්තනය කරන අතරම දේශීය සංගීත සම්ප්‍රදායන් ද උකහා ගනී.

# චිත්තවේගීය හැසිරවීම

සංගීතයට අපගේ සදාචාරාත්මක විනිශ්චය පවා වෙනස් කළ හැකිය.

සිතන්න:

මිනිසෙක් කාමරයකට ඇවිද යයි.

අනුවාදය A:  - මෘදු පියානෝව.

ප්‍රේක්ෂකයින් සිතන්නේ:

"ඔහු කරුණාවන්ත බව පෙනේ."

අනුවාදය B:

අඳුරු පහත් තත්.

ප්‍රේක්ෂකයින් සිතන්නේ: "ඔහු භයානක බව පෙනේ."

ශබ්ද පටය නිසා සමාන දෘශ්‍ය දර්ශනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් හැඟීම් ඇති කරයි.

# ප්‍රසිද්ධ උදාහරණ

 1. ස්ටාර් වෝර්ස්

රචකයා: - ජෝන් විලියම්ස්

භාවිතයන්:

* වීර තේමාවන්

* දුෂ්ට තේමාවන්

* ත්‍රාසජනක චේතනා

 2. අන්තර් තාරකා ( Interstellar)

රචකයා: - හාන්ස් සිමර්

භාවිතයන්:

* පයිප් ඕගන්

* දිගු කල් පවතින ස්වර

* අවම පුනරාවර්තනය නිර්මාණය කරයි:

* විස්මය

* තනිකම

* පුදුමය

3. මනෝ ( PSHYCO)

රචකයා: -බර්නාඩ් හර්මන්

ප්‍රසිද්ධ ෂවර් දර්ශනය භීතිය වැඩි කිරීමට කෑගසන වයලීන භාවිතා කරයි.

 4. ද ලයන් කිං (THE LION KING)

රචකයා: -හාන්ස් සිමර්

පවුල, අහිමි වීම සහ අලුත් කිරීම යන තේමාවන් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ස්වර වාද්‍ය වෘන්දය අප්‍රිකානු ආභාෂය ලැබූ සංගීත අංග සමඟ මිශ්‍ර කරයි.

# අපි බොහෝ විට සංගීතය නොදකින හේතුව හොඳම චිත්‍රපට ලකුණු බොහෝ විට "නොපෙනෙන" වේ.

තමන් වෙත අවධානය යොමු කර ගැනීම වෙනුවට, ඔවුන් කතාව සමඟ කෙතරම් ස්වභාවිකව මිශ්‍ර වී ඇත්ද යත්, හැඟීම් සම්පූර්ණයෙන්ම රංගනයෙන් හෝ දෘශ්‍ය වලින් පැමිණෙන බව නරඹන්නන් විශ්වාස කරයි.

සංගීතය ඉවත් කළහොත්, බොහෝ දර්ශන පැතලි හෝ චිත්තවේගීය වශයෙන් අපැහැදිලි බවක් දැනෙනු ඇත.

# සැබෑ ලෝක යෙදුම්

සිනමාවෙන් ඔබ්බට එකම මනෝවිද්‍යාත්මක මූලධර්ම භාවිතා වේ:

* රූපවාහිනී නාට්‍ය

* වීඩියෝ ක්‍රීඩා

* වෙළඳ දැන්වීම්

* දේශපාලන ව්‍යාපාර

* ක්‍රීඩා විකාශන

* වාර්තා චිත්‍රපට

* යූ ටියුබ් වීඩියෝ

* සමාජ මාධ්‍ය අන්තර්ගතය

සංගීතය මෙම සියලු සන්දර්භයන් තුළ අවධානය, හැඟීම් සහ මතකය හැඩගස්වයි.

පසුබිම් සංගීතය සැරසිලි වලට වඩා බොහෝ සෙයින් වැඩි ය - එය මානව මනෝවිද්‍යාව සමඟ සෘජුවම ක්‍රියා කරන නවීන කතන්දර කීමේ මෙවලමකි. වේගය, සමගිය, රිද්මය, තනු නිර්මාණය, උපකරණ, පරිමාව සහ නිශ්ශබ්දතාවය හරහා, රචකයින්ට ප්‍රේක්ෂකයෙකුගේ හැඟීම් මෙහෙයවීමට, අපේක්ෂාවන්ට බලපෑම් කිරීමට, මතකයන් ශක්තිමත් කිරීමට සහ දෘශ්‍ය කතන්දර කීමේ අර්ථය ගැඹුරු කිරීමට හැකිය. බලගතු චිත්‍රපට ස්වරයක් රූප චිත්තවේගීය අත්දැකීම් බවට පරිවර්තනය කරයි, අවස්ථා ප්‍රීතිමත්, හද කම්පා කරවන, බියජනක හෝ ජයග්‍රාහී බවක් දැනේ. වඩාත්ම අමතක නොවන චිත්‍රපට බොහෝ විට මතකයේ රැඳෙන්නේ අප දුටු දේ සඳහා පමණක් නොව, අපට දැනුණු දේ සඳහාද වන අතර, එම හැඟීම් බොහෝ විට OST මගින් මෙන්ම තිර රචනය හෝ රංගනයන් මගින් ද හැඩගස්වනු ලැබේ.

🎦..... ප්‍රසන්න විජයසිංහ...