යෝධ ගල් හිස් මූර්ති.......

Olmec Heads of Mexico යනු Olmecs විසින් කැටයම් කළ බවට විශ්වාස කෙරෙන යෝධ ගල් හිස් මූර්ති 17 ක එකතුවකි. හිස් සහ ඔවුන්ගේ ආභාෂය ඉතිහාසය පුරා බොහෝ විවාදයට හේතු වී ඇත.

ඔල්මෙක් ශිෂ්ටාචාරය පළමු ප්‍රධාන මෙසෝ ඇමරිකානු සංස්කෘතිය ලෙස සැලකෙන අතර ක්‍රි.පූ. 1200-400 අතර පැවති බවට විශ්වාස කෙරේ. එය පිහිටා තිබුණේ මෙක්සිකෝවේ ගල්ෆ් වෙරළ තීරයේ දැන් මෙක්සිකානු ප්‍රාන්ත වන ටබස්කෝ සහ වෙරක්‍රුස් ලෙස හැඳින්වේ. ඔල්මෙක්වරු දක්ෂ වෙළෙන්දන් සහ ශිල්පීන් වූ අතර සැන් ලොරෙන්සෝ, ලා වෙන්ටා සහ ට්‍රෙස් සැපොටේස් නගර ඉදි කළහ. මේවා, ඔල්මෙක්ස්ගේ පැවැත්මේ අනෙකුත් නටබුන් සමඟ, පසුව පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන බවට පත් විය.

පළමු Olmec ප්‍රධානියා වන Tres Zapotes Colossal Head One 1938 දී පුරාවිද්‍යාඥ මැතිව් ස්ටර්ලින් විසින් ප්‍රථම වරට සොයා ගන්නා ලදී. පසුව තවත් හිස් 16 ක් ලා කොබාටා වලින් එකක්, තවත් එකක් Tres Zapotes වලින්, හතරක් La Venta වලින් සහ දහයක් San Lorenzo වලින් සොයා ගන්නා ලදී. ඔළු ගෙනයාම හෝ හෙළිදරව් කිරීම වැනි විවිධ සාධක නිසා හිස් පිළිබඳ නිශ්චිත කාල නිර්ණය කිරීම අපහසු නමුත් ඒවා වසර 50-200 අතර ඕනෑම තැනක සාදා ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. සියලුම මූර්තිවල හිස්වැසුම් පැළඳ සිටින මිනිසෙකු නිරූපනය වන නමුත් එක් එක් මූර්තියට එයටම ආවේණික වූ මුහුණේ ලක්ෂණ ඇත. මූර්ති ටොන් 40 ක් පමණ බරින් යුක්ත වන අතර අඩි 10-15 අතර උසකින් යුක්ත වේ. හිස් දෙකක් හැර අනෙක් සියල්ලම හිස් සොයාගත් ස්ථානයේ සිට සැතපුම් 50-60 ක් පමණ දුරින් පිහිටි ටක්ස්ට්ලා සියෙරා කඳුකරයේ බාසල්ට් ගල් වලින් සමන්විත විය. බාසල්ට් භාවිතා නොකළ හිස් දෙකක් සැන් ලොරෙන්සෝ හිස් වූ අතර ඒවා පෙර ගල් සිංහාසනවලින් නැවත සකස් කරන ලදී. එක් හිසක වර්ණක සහ ප්ලාස්ටර් සලකුණු වලින් පෙනී යන්නේ හිස් එක් ස්ථානයක තීන්ත ආලේප කර ඇති බවයි.

මෙම ඔල්මෙක් මූර්තිවල ආශ්වාදයන්, අභිප්‍රේරණයන් සහ භාවිතයන් පිළිබඳ බොහෝ න්‍යායන් තිබේ. පෙර න්‍යායන් යෝජනා කර තිබුණේ ඔල්මෙක් දෙවිවරුන්, ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් හෝ මුල් කළු ශිෂ්ටාචාරයන් පවා හිස්වල නිරූපනය වී ඇති බව පෙනෙන්නේ අප්‍රිකානු ලක්ෂණ ලෙස පෙනෙන හිස්වලටයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම න්‍යායන් අතහැර දමා ඇති අතර, හිස ඔල්මෙක් පාලකයන් නියෝජනය කරන බවත්, මුහුණේ ලක්ෂණ අප්‍රිකානු නොවන බවත්, ඒ වෙනුවට මෙක්සිකානු ගල්ෆ් වෙරළ තීරයේ වෙසෙන ජනතාව නියෝජනය කරන බවත් දැන් විශ්වාස කෙරේ. ඇතැමුන්ගේ අදහස වී ඇත්තේ චාරිත්‍රානුකූල අරමුණු සඳහා ඔළු එහා මෙහා ගෙන ගිය බවත් එසේත් නැතිනම් දේශපාලන බලය හැඟවීමට හිස් භාවිත කළ බවත් ය. සමහර හිස් මුතුන් මිත්තන්ගේ නමස්කාරයේ කොටසක් ලෙස හෝ පූර්වගාමියෙකුගේ බලපෑම උදාසීන කිරීමට බලාපොරොත්තු වන පාලකයන් විසින් වළලනු ලැබූ බවටද අනුමාන කර ඇත.

සියලුම අව්‍යාජ ඔල්මෙක් හිස් මෙක්සිකෝවේ සොයාගත හැකිය. සැන් ලොරෙන්සෝ හෙඩ් පිහිටා ඇත්තේ සැන් ලොරෙන්සෝ ටෙනොච්ටිට්ලන් ප්‍රජා කෞතුකාගාරයේ වන අතර සැන් ලොරෙන්සෝ හෙඩ්ස් සහ මෙක්සිකෝ නගරයේ ජාතික මානව විද්‍යා කෞතුකාගාරයේ ඇත. Xalapa හි මානව විද්‍යා කෞතුකාගාරයේ ඉතිරිව ඇති San Lorenzo මූර්ති තැන්පත් කර ඇත. La Venta ප්රධානීන් සියල්ලම Villahermosa හි ඇත. Tres Zapotes ප්‍රධානීන්ගෙන් එකක් Tres Zapotes ප්‍රජා කෞතුකාගාරයේ ඇති අතර එහි සහකාරිය La Cobata ප්‍රධානියා සමඟ Tuxtla හි මධ්‍යම ප්ලාසා හි පිහිටා ඇත...

............... ප්‍රසන්න විජයසිංහ...............